Hieronder schets ik - als vervolg op de pagina Mijn werk en de digitale overheid - in het kort wat proces- en informatiearchitectuur in mijn werk inhoudt en inhield.

Bij het thema elektronische (of digitale) overheid beschrijft een architectuur hoe je die e-overheid inricht. Informatiearchitectuur gaat dan over de structuur, werking en samenhang van oplossingen. Bij hetgeen ik uitwerk en vooral ook uitwerkte gaat het niet om details maar om de hoofdlijnen. Ik noemde het informatiearchitectuur op conceptueel en functioneel niveau. In zo'n architectuur is een geautomatiseerd informatiesysteem, vaak een computerprogramma van honderduizenden programmaregels waar vele mensjaren werk in kan zitten, is dan niet meer dan een rechthoekje. Ik ging ook niet over de programmaregels (hoewel ik bij de provincie Zuid-Holland wel heb geprogrammeerd, in PL/1 van IBM). Maar ik wist op hoofdlijnen wat zo'n systeem doet of hoort te doen en beschreef dan hoe hoe het hoorde samen te werken met andere systemen. Ik werkte dat uit in modellen en teksten. De onderstaande plaat is zo'n model. Ik tekende het in 2009 waarna het werd gepubliceerd als onderdeel van de GEMMA Informatiearchitectuur 1.0. Gemeenten gebruiken de plaat om na te denken over vooral de informatiefuncties en de aan te schaffen systemen.

Wat is een zaak?

Een ander voorbeeld van mijn architectuurwerk betreft een onderdeel van het thema Zaakgericht werken van NORA (Nederlandse Overheid Referentie Architectuur). Het is een plaat (zo heet dat in architectuurland) met een model, in de grafische architectuurtaal ArchiMate, van wat een zaak is. Uitgedrukt in tekst is een zaak een combinatie van een zaakbehandelproces (de proceskant) en een zaakdossier (de informatie- of gegevenskant oftwel de informatie c.q. gegevens die in een zaakdossier zitten).

 

 

Procesmodel

Tenslotte twee voorbeelden van architectuur in de vorm van twee procesmodellen. Deze procesmodellen zijn niet getekend in de taal ArchiMate (zou wel kunnen waarbij ArchiMate overigens niet gericht is op het weergeven van zogenoemde flows, waarvan hier wel sprake is), maar in de grafische taal BPMN. BPMN staat voor Business Process Model and Notation. De modellen beschrijven processen voor het behandelen door de overheid van een zaak. In dit geval betreft dit het behandelen van de aanvraag van een vergunning. Het eerste voorbeeld betreft het behandelen, ook wel afhandelen genoemd, van een eenvoudige aanvraag door één overheidsorganisatie.

 

1 Zaakprocesstappen volgordelijk 2013m01d20


Het tweede voorbeeld betreft het behandelen van een complexe aanvraag door meerdere overheidsorganisaties die daarbij samenwerken. Daar is sprake van als bij een aanvraag meerdere aspecten van belang zijn en meerdere disciplines daarbij een rol moeten spelen. Bij bijvoorbeeld een vergunning voor de bouw van een fabriek kunnen die aspecten betrekking hebben op de ruimtelijke ordening, op het aantasten van de natuur, op het lozen van afvalstoffen en op veiligheidsrisico's voor de omgeving. Als zo'n aanvraag een integrale behandeling vraagt oftewel het in samenhang beoordelen van alle aspecten, dan zijn daarvoor vaak specialisten uit meerdere overheidsorganisaties nodig en mogelijk zijn er dan ook overheidsorganisaties die daarbij een coördinerende en/of delegerende rol spelen. Dat levert verschillende processtromen (flows) bij meerdere organisaties op terwijl er aan het eind toch één (integrale) vergunning (of afwijzing met onderbouwing) uit moet komen.

4 Zbhproces voorbeeld omgverg 2013m02d08